Το ποδόσφαιρο όπως θα έπρεπε να είναι

Υπάρχουν βραδιές που το ποδόσφαιρο ξεφεύγει από τα στενά όρια των 90 λεπτών. Που η αγαπημένη μας «μπαλίτσα» περνά σε δεύτερο ρόλο και στο προσκήνιο βγαίνει η ουσία του αθλήματος. Μία τέτοια στιγμή ζήσαμε μέσω του Athletiko στο μεγάλο «Derbi Vasco» ανάμεσα σε Αθλέτικ Μπιλμπάο και Ρεάλ Σοσιεδάδ για τον πρώτο ημιτελικό του Copa Del Rey.

Το τελικό αποτέλεσμα είχε τη σημασία του. Οι φιλοξενούμενοι ήταν καθολικά ανώτεροι, δίκαια επικράτησαν με 0-1 και έχουν ισχυρό προβάδισμα για την πρόκριση στον μεγάλο τελικό. Όπως κάθε ντέρμπι, είχε ένταση, πάθος, δυνατές μονομαχίες. Όμως η πιο δυνατή εικόνα της βραδιάς δεν καταγράφηκε στο χορτάρι. Καταγράφηκε στις εξέδρες. Οπαδοί των δύο ομάδων, ντυμένοι στα ερυθρόλευκα και στα κυανόλευκα, κάθονταν δίπλα-δίπλα. Συζητούσαν, τραγουδούσαν, πείραζαν ο ένας τον άλλον, ζούσαν μαζί το παιχνίδι.

Χωρίς διαχωριστικά. Χωρίς «νεκρές ζώνες». Χωρίς φόβο.

Ιστορία, ταυτότητα, κοινή ρίζα

Για να κατανοήσει κανείς αυτή την εικόνα, πρέπει να γυρίσει πίσω στην ιστορία. Η Αθλέτικ Μπιλμπάο δεν είναι απλώς ένας σύλλογος. Είναι σύμβολο της βασκικής ταυτότητας, με τη διαχρονική της προσήλωση στη χρησιμοποίηση ποδοσφαιριστών από τη Χώρα των Βάσκων. Ένα ποδοσφαιρικό «μανιφέστο» πολιτισμικής συνέπειας.

Η Ρεάλ Σοσιεδάδ, από το Σαν Σεμπαστιάν, αποτελεί τον άλλο μεγάλο πυλώνα του βασκικού ποδοσφαίρου. Αντίπαλος, αλλά όχι εχθρός. Ανταγωνιστής, αλλά με κοινό υπόβαθρο. Οι δύο σύλλογοι εκπροσωπούν την ίδια περιοχή με καμάρι, την ίδια κουλτούρα με πάθος, την ίδια ιστορική διαδρομή με συνέπεια.

Το ντέρμπι τους έχει πάθος. Έχει εγωισμό. Έχει τοπική υπερηφάνεια. Δεν έχει, όμως, δηλητήριο. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Είναι προϊόν κουλτούρας. Είναι αποτέλεσμα μιας ποδοσφαιρικής παιδείας που αντιλαμβάνεται ότι η αντιπαλότητα δεν αναιρεί τον σεβασμό.

Μια εικόνα που στην Ελλάδα μοιάζει μακρινή

Αν μεταφέρουμε το κάδρο στα ελληνικά γήπεδα, η σύγκριση είναι αναπόφευκτη. Στα ντέρμπι του Παναθηναϊκού με τον Ολυμπιακό, του ΠΑΟΚ με την ΑΕΚ και ούτω καθεξής, η παρουσία φιλοξενούμενων οπαδών αποτελεί... όνειρο θερινής νυκτός. Οι μετακινήσεις απαγορεύονται, οι θύρες παραμένουν κλειστές, η αστυνομική παρουσία είναι ασφυκτική.

Οι λόγοι είναι γνωστοί. Η ιστορία της βίας, τα επεισόδια, η καχυποψία που έχει ριζώσει βαθιά. Το ελληνικό ποδόσφαιρο κουβαλά τραύματα που δεν επουλώθηκαν ποτέ πραγματικά.

Κάπως έτσι, όμως, τα ντέρμπι μετατράπηκαν σε «μονολόγους». Σε παιχνίδια χωρίς τον παλμό της αντίπαλης εξέδρας. Χωρίς την αίσθηση της αμφίδρομης πρόκλησης που δίνει στο ποδόσφαιρο τη θεατρικότητά του. Χωρίς την εικόνα δύο «αντίπαλων» κόσμων να συνυπάρχουν για 90 λεπτά, έστω και από διαφορετικά πέταλα. 

Το ποδόσφαιρο που θέλουμε

Στο «Σαν Μαμές» δεν έλειψε το πάθος. Δεν έλειψαν τα σκληρά μαρκαρίσματα. Δεν έλειψαν οι στιγμές έντασης. Αυτό που έλειπε ήταν το μίσος.

Κι αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο μάθημα. Μπορείς να διεκδικείς τη νίκη με όλο σου το είναι, αλλά να αναγνωρίζεις στον απέναντι την ίδια αγάπη για το έμβλημα που φορά. Μπορείς να φωνάζεις για την ομάδα σου χωρίς να εύχεσαι την καταστροφή της άλλης. Πριν την έναρξη του αγώνα, οι οπαδοί των δύο ομάδων έπιναν μπύρες στα ίδια μαγαζιά, χωρίς την επίβλεψη της αστυνομίας. Πήγαν στο γήπεδο από τον ίδιο δρόμο, πλάι πλάι, φωνάζοντας η κάθε πλευρά συνθήματα για τη δική της ομάδα.

Το ποδόσφαιρο, στην πιο αγνή του μορφή, είναι μια συλλογική εμπειρία. Μια τελετουργία που ενώνει γειτονιές, πόλεις, ολόκληρες περιοχές. Δεν είναι πεδίο εκτόνωσης μίσους. Δεν είναι αφορμή για διαχωριστικές γραμμές που ξεπερνούν τα όρια του γηπέδου.

Η εικόνα των οπαδών της Αθλέτικ και της Ρεάλ Σοσιεδάδ να ζουν μαζί ένα ντέρμπι δεν είναι ουτοπία. Είναι πραγματικότητα, είναι προφανώς αποτέλεσμα βούλησης, παιδείας και κουλτούρας. Ίσως κάποτε και στην Ελλάδα τα μεγάλα ντέρμπι να ξαναγίνουν αυτό που πρέπει να είναι, γιορτές. Με αντιπαλότητα, με ένταση, με συναίσθημα. Αλλά και με σεβασμό.

Γιατί στο τέλος, όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές, ένα πράγμα παραμένει σταθερό, το ποδόσφαιρο δεν υπάρχει για να χωρίζει, υπάρχει για να ενώνει.