Ο ΟΦΗ, η Μαγιόρκα, η Κάλιαρι και οι υπόλοιποι: όταν το νησιωτικό ποδόσφαιρο γράφει ιστορία!
Όταν οι περήφανοι νησιώτες του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου κάνουν τους φιλάθλους να παραμιλάνε με τα κατορθώματα τους!
Ο ΟΦΗ κατέκτησε το Κύπελλο Ελλάδας και πρόσθεσε μια ακόμη επιτυχία για το νησιωτικό ποδόσφαιρο της Ευρώπης. Μπορεί οι άνθρωποι του να θέλουν να γίνει Μπιλμπάο ή Αταλάντα όπως λένε, όμως πρώτα έπρεπε να γίνει... Μαγιόρκα, Κάλιαρι και Μπαστιά για να ανέβει επίπεδο!
Οι νησιώτες της Ευρώπης μπορεί να χαίρονται πιο σπάνια, ωστόσο, οι επιτυχίες τους κάνουν… διπλό κρότο! Η Κρήτη, η Σικελία, η Σαρδηνία, η Κορσική, οι Βαλεαρίδες Νήσοι, η Μαδέιρα και άλλα ευρωπαϊκά νησιά έχουν τη δική τους ξεχωριστή ποδοσφαιρική ιστορία να διηγηθούν. Τις περισσότερες φορές τα κεφάλαια αφορούν απλά την επιβίωση ή το άγχος να βγουν από την αφάνεια. Υπάρχουν όμως και περίοδοι, που… οι πλανήτες ευθυγραμμίζονται, και τα βάζουν στα ίσα με τους γίγαντες της ηπειρωτικής χώρας! Στο αφιέρωμα αυτό θα θυμηθούμε ακριβώς αυτές τις «χρυσές» περιόδους!
Σημείωση: σε αυτή κατηγορία εντάσσονται μόνο ομάδες από χώρες που αποτελούνται τόσο από ηπειρωτικές όσο και από νησιωτικές εκτάσεις, όπως οι Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Πορτογαλία. Δεν λαμβάνονται υπόψη ομάδες από χώρες οι οποίες είναι ή ανήκουν εξ ολοκλήρου σε νησιωτικές δομές, όπως η Αγγλία, η Σκωτία ή η Κύπρος.
ΟΦΗ: Το καμάρι της Κρήτης με τα δύο Κύπελλα, τις σπουδαίες ευρωπαϊκές βραδιές και την έδρα-φρούριο
O Όμιλος Φιλάθλων Ηρακλείου μπορεί να ιδρύθηκε το 1925, ωστόσο πέρασε μισός αιώνας για να μπορέσει να καθιερωθεί στις παραδοσιακές δυνάμεις της Α’ Εθνικής στο ελληνικό ποδόσφαιρο. Η είσοδος της οικογένειας Βαρδινογιάννη στα διοικητικά και η πρόσληψη του Έγκεν Γκέραρντ αποτέλεσαν τις βάσεις για την εκτόξευση της κρητικής ομάδας από τα μέσα των 1980s μέχρι τις αρχές του 2000. Μάλιστα, ο αντίκτυπος του Ολλανδού προπονητή στον Όμιλο ήταν άμεσα καταλυτικός με τους Κρητικούς την πρώτη του χρονιά να τερματίζουν 2οι στο πρωτάθλημα (η καλύτερη τους θέση μέχρι και σήμερα) και να σηκώνουν το Κύπελλο στα πέναλτι κόντρα στον Ηρακλή την αμέσως επόμενη σεζόν!
Στα 15 «χρυσά» χρόνια (1985) της παρουσίας Γκέραρντ στον κρητικό πάγκο, ο ΟΦΗ μέτρησε δύο τελικούς Κυπέλλου (ο νικηφόρος του 1987 και ο χαμένος του 1990) και μια κατάκτηση του Βαλκανικού Κυπέλλου (1989) ενώ δεν έπεσε ποτέ πιο χαμηλά από την 9η θέση στο πρωτάθλημα σημειώνοντας αρκετές ευρωπαϊκές εξόδους! Αλησμόνητες έχουν μείνει στον κόσμο του οι ευρωπαϊκές προκρίσεις εις βάρος της Ατλέτικο Μαδρίτης και της Φερεντσβάρος. Ήταν επίσης μια εποχή που σχεδόν κανείς δεν «περνούσε» από το «Γεντί Κουλέ». Ήταν πραγματικά είδηση να έφευγε κάποια ομάδα με το διπλό ακόμη και οι μεγάλοι της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης!
Η διοίκηση του Μιχάλη Μπούση στον ΟΦΗ φιλοδοξεί να επαναφέρει αυτά τα «χρυσά» χρόνια και τα έχει μερικώς καταφέρει. Η 6η θέση τη σεζόν 2019-20 και η επιστροφή στην Ευρώπη, έστω κι αν ήταν για μόλις ένα αγώνα κόντρα στον Απόλλωνα Λεμεσού ήταν το πρώτο «σκίρτημα». Η εκτόξευση άργησε λίγο παραπάνω συγκριτικά με την εποχή Γκέραρντ-Βαρδινογιάννη όμως ήρθε. Δύο συνεχόμενοι τελικοί Κυπέλλου, κατάκτηση του τίτλου στον δεύτερο και εξασφάλιση ευρωπαϊκής League Phase! Ο Όμιλος του χρόνου θα αποτελέσει έμπνευση για όλες τις νησιωτικές ομάδες της Ευρώπης, μιμούμενος τις σπουδαίες ομάδες σε Ιταλία, Ισπανία και Γαλλία που είχαν δείξει πρώτες το δρόμο!
Κάλιαρι: Η μόνη πρωταθλήτρια από νησί που παραλίγο να κατακτήσει και τη... «Χρυσή Μπάλα»
Η μοναδική νησιωτική ομάδα της Ιταλίας που έχει κατακτήσει κάποιον τίτλο! Και μάλιστα το πρωτάθλημα, επίτευγμα σαφώς ανώτερο από την κατάκτηση ενός Κυπέλλου που όπως λέει το κλισέ «είναι ο θεσμός των εκπλήξεων».
Στα τέλη των 1960s, η ομάδα της Σαρδηνίας είχε την τύχη να διαθέτει μια συγκλονιστική φουρνιά Ιταλών παικτών: Αλμπερτοζι, Σέρα, Νικολάι, Ντομενγκίνι, Μπονινσένια, Γκόρι και φυσικά ο θρυλικός σκόρερ Τζίτζι Ρίβα! Οι 7 αυτοί παίκτες συμμετείχαν και στο ρόστερ της «squadra azzurra» που έφτασε μέχρι τον τελικό του Μουντιάλ το 1970! Το 1968-69 η Κάλιαρι βρέθηκε σε μια τριπλή κούρσα τίτλου με Μίλαν και Φιορεντίνα, με τους «βιόλα» να κατακτούν την κορυφή στο τέλος και την Κάλιαρι να καταλήγει δεύτερη, θέση που της χάρισε την πρώτη έξοδο στην Ευρώπη, στο Κύπελλο Εκθέσεων! Πρώτος της αντίπαλος ήταν μάλιστα ο Άρης, τον οποίο απέκλεισε με συνολικό σκορ 4-1!
Την επόμενη σεζόν όμως, είχε έρθει η ώρα της! Αυτή τη φορά, οι Rossoblù κέρδισαν την κούρσα απέναντι σε Ίντερ και Γιουβέντους και στέφθηκαν πρωταθλητές Ιταλίας και πήραν το εισιτήριο για το Κύπελλο Πρωταθλητριών για πρώτη και τελευταία φορά στην ιστορία τους! Εκείνες τις δύο σεζόν, ο Τζίτζι Ρίβα άγγιξε την κατάκτηση της «Χρυσής Μπάλας» καθώς συμπεριλήφθηκε στην τελική τριάδα της χωρίς όμως να κερδίσει τελικά το βραβείο!
Το 1972 η Κάλιαρι επέστρεψε στην Ευρώπη και το Κύπελλο UEFA ωστόσο αποκλείστηκε μόλις στον 1ο γύρο από τον Ολυμπιακό! Οι ερυθρόλευκοι προκρίθηκαν εντυπωσιακά με δυό νίκες απέναντι στην ομάδα της Σαρδηνίας που ήταν το θεωρητικό φαβορί του ζευγαριού!
Η τελευταία της αναλαμπή στο υψηλότερο επίπεδο ήταν στα early 1990s. Η 6η θέση τη σεζόν 1992-93 στο Καμπιονάτο οδήγησε σε μια τρομερή πορεία μέχρι τα ημιτελικά του Κυπέλλου UEFA της επόμενης σεζόν! Η Κάλιαρι άγγιξε την παρουσία της σε έναν ευρωπαϊκό τελικό αποκλείοντας τη Γιουβέντους στα προημιτελικά και κερδίζοντας τον πρώτο ημιτελικό απέναντι στην Ίντερ πριν η κατηφόρα του «Τζουζέπε Μεάτσα» την καταπιεί στον επαναληπτικό.
Παλέρμο: Η σιτσιλιάνικη «μαφία» που «τρομοκράτησε» το Καμπιονάτο στα μέσα των 2000s
Η Σαρδηνία έβγαλε Πρωταθλήτρια, η Σικελία λίγο έλειψε να βγάλει Κυπελλούχο! Η Παλέρμο έγινε για μια υπέροχη δεκαετία (2002-2012), η ομάδα όλων των ουδέτερων στην Ιταλία. Με συνεχόμενες καλές χρονιές που τις έδιναν ευρωπαϊκό εισιτήριο, με σούπερ γκολτζήδες και ένα πορωμένο κοινό, η Σικελία έγινε σημείο αναφοράς για το ιταλικό ποδόσφαιρο.
Η έλευση ενός νέου ιδιοκτήτη, του Μαουρίτσιο Ζαμπαρίνι το 2002 σήμανε την οικονομική ανάταση της σικελικής ομάδας και η «σιτσιλιάνικη μαφία» της επιθετικής γραμμής ανέλαβε τα υπόλοιπα! Οι φορ Λούκα Τόνι, Αμάουρι, Φαμπρίτσιο Μίκολι, Έντινσον Καβάνι αλλά και τα «δεκάρια», Χαβιέρ Παστόρε, Γιόζιπ Ίλιτσιτς, Πάουλο Ντιμπάλα εκτόξευσαν (ή στην περίπτωση του Μίκολι αναζωογόνησαν) τις καριέρες του στο «Ρέντσο Μπαρμπέρα», το οποίο δεν βαρέθηκε να πανηγυρίζει τα γκολ και τις εμπνεύσεις τους. Πέντε ευρωπαϊκές εξοδοι σε 7 χρόνια δεν ήταν μικρό κατόρθωμα για το νησιωτικό σύλλογο που στην παρθενική του παρουσία εκτός συνόρων έφτασε μέχρι τους 16 του Κυπέλλου UEFA!
Εντός συνόρων, η Παλέρμο έγινε σταθερά mid-table δύναμη με τρεις πέμπτες και μια έκτη θέση να ξεχωρίζουν στη «χρυσή» περίοδο των Σικελών στη Serie A! Η ομάδα είχε φτάσει στο σημείο να τροφοδοτεί με 4 δικούς της παίκτες (Γκρόσο, Μπαρόνε, Μπαρτσάλι, Τζακάρντο) την αποστολή της Παγκόσμιας Πρωταθλήτριας Ιταλίας στο Μουντιάλ του 2006. Μάλιστα, το νικητήριο πέναλτι στον τελικό με τη Γαλλία εκτελέστηκε από τα πόδια του δικού της βασικού αριστερού μπακ, Φάμπιο Γκρόσο!
Η Παλέρμο έφτασε στο peak της το 2011 όταν συμμετείχε στον τελικό του Κυπέλλου Ιταλίας κόντρα στην Ίντερ κι αφού είχε αποκλείσει τη Μίλαν στα ημιτελικά! Η μοναδική ευκαιρία για μια κούπα χάθηκε (3-1 η Ίντερ), κι έτσι η Κάλιαρι παραμένει μέχρι σήμερα η μόνη νησιωτική ομάδα της Ιταλίας με… ασημικό!
Μαγιόρκα: Άγγιξε την ευρωπαϊκή κούπα, κέρδισε το σεβασμό όλων στην Ισπανία
Η ομάδα από τις Βαλεαρίδες νήσους είναι με διαφορά η κορυφαία εκπρόσωπος του νησιωτικού ποδοσφαίρου της Ισπανίας. Στο βιβλίο της ιστορίας της εκτός από εγχώριους τίτλους, θα διαβάσετε και για παρουσία σε ευρωπαϊκό τελικό, αυτόν του Κυπέλλου Κυπελλούχων του 1999, που ηττήθηκε από τη Λάτσιο.
Οι «Πειρατές» έζησαν χρόνια δόξας στη δεκαετία των 1990s και στα early 2000s. Τρεις τελικοί Κυπέλλου (2 ήττες το 1991 και το 1999 και η κατάκτηση του 2003), κατάκτηση του ισπανικού Σούπερ Καπ με δύο νίκες επί της Μπαρτσελόνα το 1999, δυο τρίτες θέσεις (1999 και 2001) στη La Liga, μια επίδοση-ρεκόρ για τη Μαγιόρκα, σημάδεψαν αυτή την εντυπωσιακή περίοδο. Ήταν μια εποχή που το ρόστερ της απαρτιζόταν από σπουδαίους παίκτες όπως οι Μιγκέλ Ναδάλ, Πάκο Σολέρ, Αριέλ Ιμπαγάσα, Σαμουέλ Ετό, οι οποίοι σκάρωναν φοβερά χουνέρια σε Ρεάλ και Μπαρτσελόνα!
Κάμποσοι προπονητές (Λορέντσο Σέρα Φερέρ, Βίκτορ Μουνιόθ, Έκτορ Ραούλ Κούπερ) εκείνης της περιόδου αργότερα έκαναν το πέρασμα τους και από την Ελλάδα, ωστόσο ο τίτλος ήρθε υπό την καθοδήγηση του Γκρεγκόριο Μανθάνο. Στον τελικό του Copa del Rey του 2003, η Μαγιόρκα είχε εύκολο έργο (3-0) κόντρα στην Ρεκρεατίβο Ουέλβα, όμως για να φτάσει εκεί, νωρίτερα είχε ισοπεδώσει τη Ρεάλ Μαδρίτης με συνολικό σκορ 5-1 στα προημιτελικά και είχε επιβιώσει σε μια τρομερή μάχη με τη «Σούπερ Ντεπόρ» στα ημιτελικά!
Σχεδόν 20 χρόνια μετά (2024), με μια σαφώς λιγότερο ταλαντούχα ομάδα, έφτασε μια ανάσα από την επανάληψη του κατορθώματος όμως ηττήθηκε με «ψυχρολουσία» στα πέναλτι από την Αθλέτικ Μπιλμπάο.
Μπαστιά: Το… διασκέδασε σε δύο διαφορετικές δεκαετίες
Το καμάρι της Κορσικής είναι η μόνη νησιωτική ομάδα που έχει κατακτήσει τίτλους στη Γαλλία! Η Μπαστιά κατά κανόνα είναι μια ομάδα-ασανσέρ στη Γαλλία ωστόσο κατέγραψε το peak της τη δεκαετία 1971-1981 και είχε μια ακόμη εξαιρετική περίοδο με συνεχείς ευρωπαϊκές εξόδους την επταετία 1994-2001 υπό την καθοδήγηση του Φρεντερίκ Αντονετί.
Η πρώτη φορά που έκανε αισθητή την παρουσία της στο γαλλικό ποδόσφαιρο ήταν με την πορεία της μέχρι τον τελικό του Κυπέλλου Γαλλίας το 1972 έχοντας αποκλείσει στο δρόμο τη μεγάλη της αντίπαλο στο νησί, Αζαξιό! Στον τελικό δεν τα κατάφερε κόντρα στην υπερδύναμη Μαρσέιγ αλλά είχε θέσει τις βάσεις για τα επόμενα χρόνια. Τη σεζόν 1976-77 καθοδηγούμενη από το Σέρβο αρτίστα Ντράγκαν Τζάγιτς τερμάτισε στην υψηλότερη θέση (3η) στην ιστορία της και κέρδισε την έξοδο στην Ευρώπη!
Ωστόσο, το καλοκαίρι του 1977 ο Τζάγιτς επέστρεψε στην πατρίδα του και τον Ερυθρό Αστέρα αφήνοντας ένα σημαντικό κενό. Για να αντικαταστήσει την επιρροή του η Μπαστιά προκάλεσε αίσθηση με τη μεταγραφή του Ολλανδού επιθετικού, Τζόνι Ρεπ από τη Βαλένθια! Ο πρώην βασικός επιθετικός του «Αιάντα» και της εθνικής Ολλανδίας ήταν από τους κορυφαίους της Ευρώπης και θα μπορούσε να είχε πάει οπουδήποτε όμως διάλεξε την Μπαστιά! Στην πρώτη κιόλας σεζόν του εκεί, βοήθησε τους Κορσικανούς να πραγματοποιήσουν μια μαγική πορεία μέχρι τον τελικό του Κυπέλλου UEFΑ! Η Μπαστιά απέκλεισε κατά σειρά τις Σπόρτινγκ Λισαβόνας, Νιούκαστλ, Τορίνο, Καρλ-Τσάις Ιένα και Γκρασχόπερς πριν υποκύψει στους διπλούς τελικούς με την Αϊντχόφεν!
Το ασημικό προστέθηκε τελικά στο παλμαρέ της το 1981 με την κατάκτηση του Κυπέλλου Γαλλίας. Αντίπαλος στον τελικό η Σεντ Ετιέν του Μισέλ Πλατινί και του… Τζόνι Ρεπ που είχε πάρει μεταγραφή εκεί. Η Μπαστιά επικράτησε με 2-1 με το δεύτερο γκολ να σημειώνεται από τον αντικαταστάτη του Ρεπ, το θρυλικό Καμερουνέζο Ροζέ Μιλά!
Στα 1990s, η παρουσία του ανερχόμενου Φρεντερίκ Αντονετί στον πάγκο της δημιούργησε μια άκρως υπολογίσιμη ομάδα. Σε διάστημα 7 ετών (1994-2001) η Μπαστιά κέρδισε τρεις φορές το ευρωπαϊκό εισιτήριο του Ιντερτότο, το οποίο μάλιστα κατέκτησε το 1997 ενώ έφτασε μια ανάσα από τα προημιτελικά του Κυπέλλου UEFA πετώντας στην πορεία της εκτός την Μπενφίκα πριν αποκλειστεί δύσκολα από τη Στεάουα! Παράλληλα, συμμετείχε ούσα νεοφώτιστη τότε στη Ligue 1 και στον τελικό του γαλλικού Λιγκ Καπ το 1995, όπου ηττήθηκε από την Παρί Σεν Ζερμέν. Ακριβώς είκοσι χρόνια αργότερα (2015), βρέθηκε για τελευταία φορά στα «φώτα της δημοσιότητας» με τη δεύτερη παρουσία της στον τελικό της διοργάνωσης. Ίδιος αντίπαλος, ίδιο αποτέλεσμα αλλά ακόμα μια «περήφανη» σελίδα στην ιστορία της.
Και οι υπόλοιποι νησιώτες:
Ας δούμε και κάποιες ομάδες που μπορεί να μην κατέκτησαν κάποιο σημαντικό τρόπαιο ή να μην είχαν τόσο μεγάλη συνέπεια ωστόσο έχουν εκπροσωπήσει επάξια το νησιωτικό ποδόσφαιρο της Ευρώπης:
Στη χώρα μας, το νησιωτικό ποδόσφαιρο στην πρώτη κατηγορία εκτός από τον ΟΦΗ (all time 8ος με 49 σεζόν) έχουν εκπροσωπήσει επίσης και οι Εργοτέλης, Πλατανιάς, Κέρκυρα, Ρόδος, Διαγόρας Ρόδου, Χανιά, Α.Ε.Λ. Καλλονής, Ολυμπιακός Χαλκίδας και ΑΟ Χαλκίδας. Αξίζει μια μικρή αναφορά και στην Ελλάς Σύρου, η οποία μπορεί να μην έχει παίξει ακόμη στη Stoiximan Super League, ωστόσο είχε μια αξιοπρεπή παρουσία στη φετινή Super League 2, ούσα η πρώτη εκπρόσωπος των Κυκλάδων στην κατηγορία για τον 21ο αιώνα!
Στην Πορτογαλία, το νησάκι της Μαδέιρα που βρίσκεται στον Ατλαντικό έχει την τιμητική του όχι μόνο γιατί εκεί γεννήθηκε ο Κριστιάνο Ρονάλντο αλλά γιατί εκπροσωπείται με συνέπεια από τις… ασυνεπείς στην πρώτη κατηγορία (σπάνια βρίσκονται εκεί μαζί) Μαρίτιμο, Νασιονάλ και Ουνιάο. Μάλιστα, η Μαρίτιμο έχει φτάσει και σε δύο τελικούς Κυπέλλου Πορτογαλίας (1995, 2001), ενώ τόσο αυτή όσο και η Νασιονάλ έχουν κερδίσει ευρωπαϊκές εξόδους! Μην ξεχνάμε και τη Σάντα Κλάρα από το άλλο νησιωτικό σύμπλεγμα της χώρας, τις Αζόρες, η οποία έγινε η πιο δυτική ομάδα της Ευρώπης που κέρδισε έξοδο σε διεθνείς διοργανώσεις μετά την περσινή 5η θέση στο πορτογαλικό πρωτάθλημα!
Στην Ισπανία, εκτός από τη Μαγιόρκα των Βαλεαρίδων Νήσων, το δικό τους λιθαράκι στο νησιωτικό ποδόσφαιρο έχουν βάλει και οι Λας Πάλμας και Τενερίφη από τις Κανάριες Νήσους! Η πρώτη έχει καταγράψει παρουσία σε τελικό Copa del Rey (1978), 2η θέση στη La Liga (1969) αλλά και ευρωπαϊκές εξόδους! Η δεύτερη έγινε υπολογίσιμη στα μέσα των 1990s φτάνοντας μέχρι τα ημιτελικά του Copa del Rey το 1993-94 ενώ την ίδια χρονιά απέκλεισε τον Ολυμπιακό στο Κύπελλο UEFA. Τρία χρόνια αργότερα (1996-97) λίγο έλειψε να αγγίξει τη δόξα ενός ευρωπαϊκού τελικού αλλά αποκλείστηκε στα ημιτελικά του UEFA από τη Σάλκε!
Στην Ιταλία εκτός από τις Κάλιαρι και Παλέρμο, συμμετοχές στη Serie A έχουν και οι Κατάνια (8η το 2012-13) και Μεσίνα (7η το 2004-05) από τη Σικελία.
Στη Γαλλία, το νησί της Κορσικής έχει εκπροσωπηθεί όχι μόνο από την Μπαστιά αλλά και από τις δύο ομάδες του Αζαξιό, την πιο παραδοσιακή AC Ajaccio και το «πυροτέχνημα» της μιας σεζόν (2015-16) Γκαζελέκ!
