H σύγκριση δύο κόσμων

Έφτασε η στιγμή… Πέρασαν σχεδόν 9 μήνες από τις 30 Σεπτεμβρίου του 2025 όταν ξεκίνησε ο φετινός μαραθώνιος της Ευρωλίγκας και ο Ολυμπιακός είναι ακόμα μία φορά εκεί, στο μεγάλο στόχο του φινάλε, για να ξορκίσει τους δαίμονές του. Για να καταφέρει ό,τι δεν έκανε τα προηγούμενα χρόνια. 

Το γεγονός ότι ο Γιώργος Μπαρτζώκας και η ομάδα του είναι για 5η συνεχόμενη φορά παρόντες στο Φάιναλ Φορ είναι πραγματικά μεγάλο. Αυτά είναι τα καλά νέα. 

Τα …άλλα νέα είναι ότι αν για 5η φορά δεν κατορθώσει να γίνει ο last man standing στο κέντρο του γηπέδου, όταν όλα θα έχουν τελειώσει, θα προκληθούν τριγμοί. 

Από την άλλη πλευρά, τριγμοί δημιουργήθηκαν και το 2023. Τους ξεπέρασε. Και το 2024, επίσης… Πέρσι, το 2025, ακόμα περισσότεροι. Περισσότεροι από κάθε άλλη φορά. Τους απορρόφησε. 

Για να γράψει, φέτος, ο σεναριογράφος την πράξη που θα μπορούσε να είναι η καταληκτική και να δώσει στον πρωταγωνιστή την πιο αβανταδόρικη σκηνή: Τρόπαιο και στέψη, μέσα στην έδρα του αιωνίου αντιπάλου, χωρίς αυτόν παρόντα. Κι εκεί, άφησε το στύλο κάτω: “Και τώρα κάντο όπως ξέρεις”. Η μοίρα σε ρόλο σκηνοθέτη τα έστησε όλα σχεδόν ιδανικά. Από εδώ και πέρα όμως, δεν υπάρχει script.

“Αυτσχεδίασε” λέει στον Ολυμπιακό. 

Η αλήθεια είναι ότι ο ημιτελικός είναι πιο ο σκληρός που θα μπορούσε να συναντήσει η ομάδα του Μπαρτζώκα… Η Φενέρ του Σάρας είναι η πρωταθλήτρια Ευρώπης και μία ομάδα δομημένη, με κατεύθυνση και φιλοσοφία. Αμυντική κυρίως. Ακόμα κι αν νικήσει, όμως, ο τελικός, δεν θα είναι ένας περίπατος στο δάσος. Μεγάλο λάθος να το πιστεύει οποιοσδήποτε αυτό. Δύο ματς απομένουν για το πλατύσκαλο. Όχι ένα! Μόνο με σκέψη "βήμα βήμα" μπορεί να φτάσει στον προορισμό του. 

Φάιναλ Φορ: Η διοργάνωση των 2 way ομάδων (σχεδόν)

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι σε αυτό Φάιναλ Φορ και σε μία εποχή που η επίθεση κυριαρχεί στα πάντα, ο ρυθμός, η ταχύτητα, τα μεγάλα σκορ, οι 4 ομάδες που στήνονται στην αφετηρία πριν την τελική ευθεία είναι οι 4 καλύτερες αμυντικές ολόκληρης της διοργάνωσης. Και τρεις από τις καλύτερες επιθετικές. Η μοναδική ομάδα που δεν επιβεβαιώνει τον κοινό τόπο του 2way είναι η Φενέρ, η οποία και στατιστικά και με βάση το eye test δεν έχει τόσο ανεπτυγμένη επιθετική προσέγγιση, όσο αμυντική. 

Προσοχή: Η Φενέρ είναι σούπερ καλιμπραρισμένη ομάδα στην επίθεση της, αλλά ούτε σκοράρει ακατάσχετα (με 114.6 offensive rating είναι στην 15η θέση της σχετικής λίστας), ούτε ο ρυθμός της αναπτύσσεται σε υψηλές ταχύτητες. Απεναντίας!

Ο Ολυμπιακός με 123.4 και η Ρεάλ με 121 offensive rating είναι στις πρώτες δύο θέσεις ενώ η Βαλένθια, μία κατεξοχήν 2 way ομάδα, είναι πιο χαμηλά, στην 6η θέση, με 119.2 συντελεστή. 

ΦΕΝΕΡ: Η ομάδα που ξέρει πως να εκμαιεύει τις κακές στιγμές των αντιπάλων

Από πλευράς ταλέντου δε θα έλεγε κανείς ότι η Φενέρ ανήκει στις ελίτ ομάδες της Ευρωλίγκας… Από πλευράς αφοσίωσης και αφομοίωσης της γενικότερης φιλοσοφίας όμως, είναι η πιο απελευθερωμένα “στρατικοποιημένη” ομάδας της Ευρωλίγκας. Η χημεία της είναι σε ένα εξωπραγματικό επίπεδο ειδικά στην άμυνα. Αυτές είναι οι βασικοί πυλώνες της φιλοσοφίας της…

 - Ρυθμός:

Είναι η ομάδα που παίζει στις λιγότερες κατοχές σε ολόκληρη την Ευρωλίγκα. Αισθάνεται ασφαλής όταν ελέγχει το ρυθμό του παιχνιδιού. Δεν της αρέσει το γρήγορο τέμπο. Θέλει το παιχνίδι να κρίνεται στο μισό γήπεδο, σε άμυνα κι επίθεση. Όχι στο ανοιχτό γήπεδο… 

• Αδύνατο χέρι

Στις συνεργασίες και τα iso η Φενέρ αυτό που ξέρει να κάνει καλύτερα από τον καθένα είναι να εκμαιεύει όλες τις αδυναμίες του αντιπάλου. Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η φιλοσοφία του αδύνατου χεριού. Είτε σε συνεεργασίες, είτε σε καταστάσεις iso, η τακτική επιτάσει ο αμυντικός να δίνει χώρο στον χειριστή να ντριμπλάρει με το “κακό” χέρι του.

• Αλλαγές και Front

Είναι από τις πιο switch heavy ομάδες της Ευρωλίγκας, ειδικά όταν παίζει με τα πιο light σχήματά της, με τον Μέλι στον 5. Fact: H Φενέρ έχει μέγεθος στα γκαρντ. Διόλου τυχαία. Για να υποστηρίζει (και) τις αλλαγές στα σκριν. Κι αυτό γιατί μετά από ένα σκριν, ο “κοντός” που θα κληθεί να μαρκάρει τον ψηλό, έχει την εντολή να παίξει από μπροστά και να τον σπρώξει για να τον βγάλει από τη θέση του. Ο Χολ μπορεί να το κάνει, ο Μπάλτγουιν επίσης. Ο Χόρτον Τάκερ (αν κι εφόσον), το αυτό! Πολλοί θα υποστηρίξουν ότι ο Ολυμπιακός πρέπει να ψάξει τον ψηλό μετά την αλλαγή γιατί θα τον μαρκάρει κοντύτερος αντίπαλος. Η Φενέρ δεν είναι τυχαία η καλύτερη αμυντική ομάδα στην Ευρωλίγκα. Το ξέρει. Και το αντιμετωπίζει. Για να γίνει σημείο αναφοράς αυτό το miss match, ο Ολυμπιακός πρέπει να δουλέψει λίγο περισσότερο, να βρει την κατάλληλη γωνία πάσας πριν καταλήξει η μπαλα στον ψηλό. 

• Επιμονή στο παιχνίδι 2 εναντίον 2

Ο Σάρας συνήθως ξεκινάει με τον Μπερτς στο 5. Μόνο στο τελευταίο 10λεπτο (συνήθως) θα παίξει αλλαγές με τον Καναδό πρώην παίκτη του Ολυμπιακού. Μέχρι τότε, ο Μπερτς είναι ο κατεξοχήν παίκτης για να υπηρετήσει τη λογική του 2 εναντίον 2, με τους υπόλοιπους τρεις παίκτες να μην συγκλίνουν για να δώσουν βοηθειες, αλλά να είναι αφοσιωμένοι στους παίκτες τους. 

Κι εδώ έρχεται το μεγάλο στοίχημα για τον Ολυμπιακό. Που θα δώσει τα PNR; Είναι η 18η ομάδα στην Ευρωλίγκα με πόντους από τον χειριστή μετά από PNR (0.794/κατοχή), κάτι που έχει λογική φυσικά λόγω των ιδιαιτεροτήτων των γκαρντ του Μπαρτζώκα. Σε κάθε περίπτωση, όταν η Φενέρ παίζει 2 εναντίον 2, το βάρος πέφτει στον χειριστή και δευτερευόντως στον ψηλό, έχοντας κατά νου ότι οι kick out πάσες, κατά βάση είναι απενεργοποιημένες, αφού οι άλλοι τρεις της άμυνας δεν δίνουν βοήθειες σε πρώτο επίπεδο, αλλά μόνο σε δεύτερο. Αν και όταν δημιουργηθεί το ρήγμα. 

Τα δυνατά σημεία της Φενέρ

Μισό γήπεδο στην επίθεση:

Θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να μην επιτρέψει στον Ολυμπιακό να τρέξει και να βρει ανοιχτό χώρο για transition παιχνίδι. Λέγεται ότι οι ερυθρόλευκοι πρέπει να τρέξουν. Ναι, αλλά δεν είναι στο χέρι τους, ούτε παίζουν μόνοι τους. Η επιβολή του ρυθμού εξαρτάται από πολλά πράγματα και κυρίως από την ισορροπία στην άμυνα και τον έλεγχο των ριμπάουντ.

H Φενέρ, λόγω του σπουδαίου τακτικιστή, Σάρας θα δοκιμάσει να χτυπήσει όλα τα μις ματς, αλλά και να τα δημιουργήσει. Θα δούμε πιθανώς low post παιχνίδι πάνω στον Ντόρσεϊ και πάρα πολυ παιχνίδι off ball, όπου στηρίζονται τα plays του Σάρας, ανεξαρτήτως αν καταλήγουν σε PNR. Δεν είναι το PNR το αγαπημένο παιχνίδι του προπονητή της. Το παίζει κυρίως με τον Μπάλντγουιν, ο οποίος έχει τεράστια ικανότητα στο mid range μετά από ντρίμπλα, ενώ ο Χόρτον Τάκερ αναζητά πάντα την ανισορροπία στην άμυνα για να παίξει το αγαπημένο του bully ball λόγω του απίστευτου ταλέντου του στην επίθεση, την κίνηση με τη μπάλα και της δύναμής του. Ο Τάκερ, είναι “χορευτής” και χρησιμοποιεί τον όγκο του για να ανοίγει χώρους, διαθέτοντας τρομερή πλαστικότητα. Εστω κι αν δεν του φαίνεται.

Επικοινωνία και Χημεία: 

Είτε σε άμυνα αλλαγών, είτε σε 2 vs 2, το επίπεδο της μη λεκτικής επινοινωνίας των Τούρκων στην κάλυψη των χασμάτων που μπορεί να δημιουργηθούν είναι απίστευτο. Άπαντες είναι τόσο συγκεντρωμένοι που καλύπτουν το πρόβλημα αμέσως μόλις γεννηθεί. Εχουν αίσθηση του χώρου και του πιθανού λάθους. Είναι απόλυτα προετοιμασμένοι να το καλύψουν με μία μη προγραμματισμένη αλλαγή, χωρίς να προκληθεί θέμα ασυνεννοησίας.

Catch n’ Shot 

H Φενέρ όχι μόνο ξέρει αν αμυνθεί άριστα στο Spot Up του αντιπάλου (0,908π./κατοχή, είναι στη 2η θέση), αλλά ξέρει και να εκτελεί σε Catch N’ Shot. Με off ball καταστάσεις, αλλά και με δημιουργίες των χειριστών, ειδικά του Μπάλντγουν. 

Η ομάδα του Σάρας δημιουργεί 10.8 ξεμαρκάριστο σουτ κάθε βράδυ, που τη φέρνει στη 2η θέση της σχετικής λίστας. Δηλαδή: Ξέρει να παίζει και να βρίσκει τα ανοιχτά σουτ (σε συνδυασμό πάντα με τη στόχευση της άμυνας που μπορεί να αφήσει κάποια σουτ, ειδικά στον Τάκερ, που εκτελεί με 27% στο τρίποντο, αλλά και τον Μπάλντγουιν, που δεν είναι ελίτ σουτέρ). Για αυτό το λόγο είναι μόλις 14η σε αποτελεσματικότητα με 1.186. Αντίθετα, είναι πρώτη σε αποτελεσματικότητα στα μαρκαρισμένα Catch n Shot… Παίρνει  7.5 contested CNS ανά αγώνα (περισσότερα είχαν μόνο 3 ομάδες φέτος) και εκτελεί καλύτερα από όλες με 1.205π./κατοχή. Ο λόγος; Μπιμπέροβιτς!

Τα αδύναμα σημεία της Φενέρ

Transition

Αν ο Ολυμπιακός καταφέρει να πάρει πόντους στο ανοιχτό γήπεδο, ή μάλλον όσους περισσότερους πάρει, θα καταφέρνει σειρά πληγμάτων σε μία ομάδα που είναι στημένη ακριβώς για να μην δέχεται τέτοιους πόντους

Η Φενέρ δέχεται 1.260π./κατοχή στο transition παιχνίδι που την κατατάσσει πολύ χαμηλά στη σχετική λίστα με όλες τις ομάδες της Ευρωλίγκας (17η), ενώ ταυτόχρονα και η ίδια είναι μόλις 15η στη δική της αντίστοιχη επίθεση. 

Άρα, η λογική είναι Run… Run… Run… Πόσο μάλλον όταν ο Ολυμπιακός είναι η καλύτερη ομάδας της Λίγκας σε αυτό το παιχνίδι με 1.294π./κατοχή. 

Κοψίματα

Η Φενέρ πολύ σπάνια θα απειλήσει με κοψίματα μακριά από την μπάλα την άμυνα του Ολυμπιακού. Δεν βρίσκεται στο playbook του Σάρας αυτό το παιχνίδι και για αυτό έχει 1.220π./κατοχή (18η θέση), αλλά το σημαντικό είναι ότι έχει τις λιγότερες κατοχές που τελειώνουν με κάποιο κόψιμο. Είναι στην 20η θέση με μόλις 3.9 κατοχές/ματς. 

Παιχνίδι με τους ψηλούς

Η Φενέρ είναι μία ομάδα που στηρίζεται στους χειριστές της και την ατομική ικανότητά τους, έστω κι αν στο ΙSO είναι πολύ χαμηλά σε πόντους/κατοχή με 0.827 (14η θέση). Οι ψηλοί, με πολύ μικρή εξαίρεση τον Σίλβα, δε θα βρουν φάσεις κοντά στο καλάθι, κι όταν τα σχήματα είναι πιο ελαφριά με τον Μέλι, ή ακόμα και τον Γιάντουνεν στο “5”, η λογική είναι η αναζήτησή του Pop Out για ένα σουτ τριών πόντων, όπου και ο Ιταλός και ο Φινλανδός μπορούν να απειλήσουν άμεσα. Σε καταστάσεις Roll του ψηλού μετά το PNR η Φενέρ παίρνει μεν 1.167π./κατοχή, αλλά είναι τελευταία και καταϊδρωμένη στις κατοχές που αποζητά. Έχει μόλις 4.6 ανά παιχνίδι σε τελείωμα από τον ψηλό μετά το Pick n Roll, μακράν τις λιγότερες από κάθε άλλη ομάδα. 

Τι πρέπει να κάνει ο Ολυμπιακός; 

• Να ανοίξει το γήπεδο! Να τρέξει! Κάθε καλάθι σε ανοιχτό γήπεδο είναι ένα επιπλέον βήμα στην πρόκριση
• Να έχει υπομονή αρχικά. Και σε αντίθεση με τη φιλοσοφία Μπαρτζώκα αυτή τη φορά να αναζητήσει μετ’επιτάσεως τα miss matches, διότι θα υπάρξουν κάμποσα. Με πρόγραμμα. Οχι βιαστικά!
• Να πάει το παιχνίδι στο low post ώστε να βρει τις δημιουργίες, αλλά και τις εκτελέσεις από εκεί. 
• Να είναι επιθετικός στο PNR έστω κι αν χρειαστεί να ρισκάρει σε κάποιες κατοχές. Δηλαδή: Να παίξει κάθετα (πολύ σημαντική η παρουσία του Μακίσικ).
• Να βάλει σημάδι τον Νάντο Ντε Κολό όταν είναι στο γήπεδο διότι η άμυνά του είναι σε φθίνουσα πορεία. 
• Να διεκδικήσει, όπως κάνει άλλωστε, όλα τα επιθετικά ριμπάουντ. Ακόμα κι αν δε βρει εκτελεστικές επιλογές στις αλλαγές ψηλού-κοντού , ο Μιλουτίνοφ έχοντας χαμηλότερο αντίπαλο να τον μαρκάρει είναι ο καλύτερος παίκτης στην Ευρωλίγκα στην διεκδίκηση του επιθετικού ριμπάουντ. 
• Να προσέξει τις off ball συνεργασίες της Φενέρ και τα τρικ του Σάρας, στα οποία κατά βάση στηρίζεται το παιχνίδι των Τούρκων. 
• Να μη δώσει επιθετικά ριμπάουντ ο ίδιος… Κάθε εύκολη εξασφάλιση του ριμπάουντ σημαίνει και μία επιπλέον ευκαιρία για αιφνιδιασμό. 
• Να κρατήσει ζεστό τον Βεζένκοφ με όποιο τρόπο μπορεί. Η Φενέρ, όπως αμύνεται θα επιχειρήσει να τον βγάλει εκτός παιχνιδιού, καθώς θέλει να απαγορεύσει το off ball παχνίδι του. Η μπάλα, έστω και με διαδοχικά post up πρέπει να έρθει στον Βεζένκοφ για να μείνει ζεστός και ζωντανό κομμάτι του παιχνιδιού (κάτι που δεν έγινε πέρσι με την Μονακό). 

Φυσικά όλα αυτά τα ξέρει καλύτερα από όλους ο Γιώργος Μπαρτζώκας. Σε κάθε περίπτωση, η ώρα έφτασε.