Ένας αιώνας ιστορίας, 28 χρόνια απορίας: Τελικά ήταν πέναλτι κύριε Πάνο;
Στην περιοχή έπεσε ο Σκαρτάδος ή ένα πουλί; Ήταν άδικη η κάρτα για θέατρο; Αυτή είναι η πιο αμφισβητούμενη φάση στην εκατονταετή ιστορία του ΠΑΟΚ!
Ήταν οι στιγμές εκείνες που ο Πάνος (Γιάννης Ζουγανέλης) προσπαθούσε να συνέλθει από το κεραυνοβόλο βλέμμα μιας όμορφης νεαρής γυναίκας (Αγγελική Ηλιάδη) που τον οδήγησε στην παράνοια. Ανάρρωνε σε μια ακρογιαλιά κάπου κοντά στη λίμνη Βόλβη, μετά την ψυχολογική κατάρρευση που τον οδήγησε στα άκρα. Μέχρι και απόπειρα αυτοκτονίας έκανε.
Ο ένας μπατζανάκης του, ο Μιχάλης (Αργύρης Μπακιρτζής), αγαθός και υπομονετικός, προσπαθούσε να βοηθήσει με τον τρόπο, όπως πάντα. Ένα από τα επιχειρήματα του Μιχάλη για να πείσει τον Πάνο να ξεχάσει μια και καλή την κοπέλα, ήταν το οικονομικό («θα αναγκαστείς να πάρεις καινούργιο αυτοκίνητο, όχι Μερσεντές αλλά οπωσδήποτε κονβέρτιντ, δέκα εκατομμύρια»), επίσης το συνθηματικό («οι άνθρωποι δεν συγχωρούν αυτούς που από έρωτα εκπέσανε»), αλλά και το οπαδικό. Τότε ήταν η πρώτη φορά που στο σενάριο εμφανίστηκε ο ΠΑΟΚ. Όχι η πιο σημαντική, αλλά η πρώτη. Αυτή που δημιούργησε το πλαίσιο.
«Το κορίτσι αυτό θα είναι κάπου από Φάληρο, Γλυφάδα», φαντάζεται ο Μιχάλης απευθυνόμενος τον Πάνο. «Και την παίρνεις την Κυριακή στο γήπεδο με τον Ολυμπιακό...», λέει, δίνοντας βάθος στο υποθετικό σενάριο. «Kαι κάνει έτσι ο Ίβιτς και πέφτει δήθεν στη μικρή περιοχή και ζητάνε οι γαύροι πέναλτι. Και πετάγεται αυτή και λέει… πέναλτι! Τι κάνεις εσύ μπρος στους Παοκτσήδες, μια ζωή εξέδρα;», τον ρωτάει. «Την πνίγω!», φωνάζει ο Πάνος, παρασυρμένος αυτή τη φορά όχι από τον παράλογο έρωτα, αλλά από το πάθος του για τον ΠΑΟΚ.
Τελικά, ο Πάνος επέλεξε να πνιγεί ο ίδιος, ανεπιτυχώς βέβαια. Η απόπειρά του όμως αυτή, στάθηκε ικανή για να επιστρατευθεί και ο άλλος μπατζανάκης της ιστορίας. Ο Αντώνης (Σάκης Μπουλάς), πιο σοβαρός και μετρημένος, πολιτευτής με το ΠΑΣΟΚ. Σημαντική πληροφορία η πολιτική του ταυτότητα για την πλοκή, πιθανώς άσχετη με το υποθετικό πέναλτι του Ίβιτς, αλλά μερικώς σχετική με το επόμενο που έμελλε να δώσει και τον… ορισμό.
Όπως και να έχει, ο Αντώνης κλήθηκε να επαναφέρει τον Πάνο στην τάξη με σκοπό να πάρει εκείνον και τον Μιχάλη και να πάνε να βρουν τις οικογένειές τους, γυναίκες και παιδιά, που παραθέριζαν ήδη στη Θάσο και τους περίμεναν. Τότε ήταν η στιγμή της πραγματικής οπαδικής έκρηξης.
Πάνω στην κουβέντα, κυρίως λόγω της σύνδεσης του Αντώνη με το ΠΑΣΟΚ και την καταγωγή του από την Λακωνία, ο Πάνος άρχισε να εκνευρίζεται. Και καταλήξαμε ξανά στον ΠΑΟΚ.
«Ρε! Ο διαιτητής τα είχε αρπάξει», αποκαλύπτει ο Πάνος για το ντέρμπι, κουνώντας το δάχτυλο και κατευθυνόμενος απειλητικά προς το μέρος του Αντώνη, ο οποίος σηκώνεται όρθιος και αποκρίνεται: «Σας έδωσε δύο πέναλτι; Αν τρώτε τρία γκολ ο διαιτητής φταίει;».
Ο πιο επικός ποδοσφαιρικός διάλογος στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου συνεχίζεται, εμπνευσμένος από έναν Παοκτσή, τεράστιο σκηνοθέτη, τον Σταύρο Τσιώλη, ο οποίος πρόλαβε να αφήσει το στίγμα του με ένα βάθος έργου που έγινε ξαφνικά και σχεδόν αναπάντεχα διαχρονικό στην κερκίδα και viral στο ίντερνετ. Ίσως ο «Δικέφαλος του Βορρά» να βοήθησε σε αυτό. Ο Ζουγανέλης, ο Μπουλάς και ο Μπακιρτζή, σίγουρα το έκαναν.
- Ήταν ανατροπή στο 90’;
- Τρία μέτρα έξω από τη μεγάλη περιοχή;
- Ρε θα μας τρελάνεις; Του βάζει τάκλιν ο Μανωλάς, πετάγεται ο Σκαρτάδος, διασχίζει τρία μέτρα στον αέρα και σκάει μέσα στην περιοχή…
- Πουλί ήτανε!
- Και μένει το παιδί πεθαμένο στη λάσπη και πάει αυτός και του δείχνει κάρτα ότι δήθεν παίζει θέατρο; Και ζει ακόμα; Ήρθαν οι αγροκαλλιεργητές από τη Λακωνία να μας πούνε τι είναι πέναλτι…
«Ήταν πέναλτι κύριε Πάνο;», παρενέβη η κυρία που μαζί με τη φίλη της καθόντουσαν πιο δίπλα και παρακολουθούσαν την ποδοσφαιρική ανάλυση. «Ο ορισμός του πέναλτι κυρία μου!», φωνάζει με στόμφο ο Πάνος σε μία ατάκα που δεκαετίες μετά την κυκλοφορία της ταινίας «Ας περιμένουν οι γυναίκες» (1998) απέκτησε τα χαρακτηριστικά του αστικού μύθου και την έμαθαν όλοι. Αυτοί που κάνουν διακοπές στο Πόρτο Καράς, μέχρι τους αγροκαλλιεργητές της Λακωνίας.
Ο Σταύρος Τσιώλης, πριν πεθάνει στις 23 Ιουλίου 2019, σε ηλικία 81 ετών, πρόλαβε να ολοκληρώσει μία τριλογία αφιερωμένη με έναν ξεχωριστό τρόπο στις γυναίκες, παιγμένη αποκλειστικά από άνδρες. Ξεκίνησε με το «Παρακαλώ γυναίκες μην κλαίτε» (1992), ακολούθησε το «Ας περιμένουν οι γυναίκες» (1998) και κατέληξε στο «Γυναίκες που περάσατε από δω» (2017).
Αν και γεννημένος και μεγαλωμένος στην Τρίπολη της Αρκαδίας, με ισχυρούς δεσμούς στον τόπο του, ο Τσιώλης ήταν ΠΑΟΚ. Δεν έλεγε ότι ήταν ΠΑΟΚ, ήταν όντως. Έγραψε για την αγαπημένη του ομάδα το «Ταξιδεύοντας με τον ΠΑΟΚ», θεατρικό έργο που ανέβηκε το 2011 στο Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν. Η σύνδεσή του όμως με την ομάδα και το ποδόσφαιρο, κυριαρχείται από τον «ορισμό του πέναλτι» του Πάνου στο «Ας περιμένουν οι γυναίκες».
Τα ποδοσφαιρικά δεδομένα του κινηματογραφικού «ορισμού του πέναλτι»
Σε ποιο ματς αναφέρεται όμως ο Πάνος; Συνέβη αυτή η φάση στην πραγματικότητα, ήταν εξ ολοκλήρου δημιούργημα της φαντασίας του Τσιώλη ή μήπως βασίστηκε σε πραγματικά γεγονότα που έχουν εμπλουτιστεί για καλλιτεχνικούς λόγους; Σημειώστε το τρίτο, γιατί τα ρεαλιστικά στατιστικά με τα μυθοπλαστικά, απέχουν. Η ουσία πάντως, παραμένει ίδια.
Ας εξετάσουμε τα δεδομένα. Ο ΠΑΟΚ είχε τον Γιώργο Σκαρτάδο στο ρόστερ του, όπως ξεκαθάρισε ο κινηματογραφικός Πάνος. Άρα η αναφορά της επίμαχης φάσης εντάσσεται στο χρονικό διάστημα 1982-1992. Τότε ο πολυθεσίτης μέσος από τη Ρόδο φόρεσε την ασπρόμαυρη φανέλα. Το τάκλιν του το έκανε ο Μανωλάς, δηλαδή, ο Στέλιος Μανωλάς, ο οποίος έπαιξε στην ΑΕΚ από το 1980 έως το 1998. Άρα πρόκειται για ένα ντέρμπι της δεκαετίας του ‘80, άντε των αρχών του ‘90. Χρόνια πριν την πρώτη προβολή της ταινίας: 10 Νοεμβρίου 1998, φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.
Στο μόνο ματς εκείνης της εποχής που ο ΠΑΟΚ δέχτηκε τρία γκολ από την ΑΕΚ, σύμφωνα με όσα λέει ο Αντώνης (Μπουλάς), ήταν το 3-1 στις 25 Ιανουαρίου του 1992 στο «Νίκος Γκούμας». Μόνο που σε εκείνο το ματς της 15ης αγωνιστικής του ελληνικού πρωταθλήματος της σεζόν 1991-1992, εκτός του ότι ο ΠΑΟΚ δεν κέρδισε δύο πέναλτι (όπως ειπώθηκε), αν και έπαιζε ο Μανωλάς, ο Σκαρτάδος ήταν στον πάγκο.
Οι δύο ποδοσφαιριστές πάντως, συναντήθηκαν στον αγωνιστικό χώρο ως αντίπαλοι πολλές φορές. Ο Σκαρτάδος κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του με τη φανέλα του ΠΑΟΚ αγωνίστηκε κόντρα στην ΑΕΚ του Μανωλά σε 15 αγώνες για το πρωτάθλημα και έναν για το Κύπελλο Ελλάδας. Ναι μεν δεν υπήρξε κανένα 3-2 υπέρ της ΑΕΚ, με δύο πέναλτι του ΠΑΟΚ κι ένα αμφισβητούμενο στις καθυστερήσεις που δεν δόθηκε (όπως περιγράφει το σενάριο του Τσιώλη), αλλά ο Σκαρτάδος και ο Μανωλάς είχαν αμέτρητες μονομαχίες στο γρασίδι.
Θα μπορούσε πηγή έμπνευσης να ήταν το 2-2 στις 4 Νοεμβρίου 1984, απλώς να έγινε 3-2 στο σενάριο γιατί το «φάγατε τρία γκολ» ακούγεται πιο ωραίο από το «φάγατε δύο». Ή θα μπορούσε να είναι το επίσης 2-2 στις 6 Σεπτεμβρίου του 1987 στην πρεμιέρα του πρωταθλήματος. Δεν έχει σημασία!
Το θέμα είναι ότι μία από τις καλύτερες μαύρες κωμωδίες στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου, περιγράφει την πιο αμφισβητούμενη φάση στα 100 χρόνια ιστορίας του ΠΑΟΚ. Σήμερα, 20 Απριλίου του 2026, ο «Δικέφαλος του Βορρά» συμπληρώνει έναν αιώνα ύπαρξης και το ερώτημα, όπως και η απάντηση σε αυτό, θα παραμείνουν στον αιώνα τον άπαντα…
- Ήταν πέναλτι κύριε Πάνο;
- Ο ορισμός του πέναλτι κυρία μου!
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
